Laten we meteen transparant zijn: wij maken vegan schoenen. We gebruiken alternatieve materialen in plaats van dierlijk leer. Wanneer we dus een vergelijking maken tussen vegan leer en echt leer, zijn we niet neutraal. We hebben een duidelijk standpunt — en we hebben er baat bij als je voor onze kant kiest.
We vinden dat je dat moet weten voordat je ook maar één woord verder leest.
Met dat gezegd — dit is de meest eerlijke en volledige vergelijking die we je kunnen bieden.
Eerst: een juridische controverse die je moet kennen
Hier in Portugal — waar NAE sinds 2008 schoenen produceert — heeft de overheid onlangs een wet aangenomen die het gebruik van de term “vegan leer” verbiedt. Het Portugese leerdecreet definieert strikt wat als leer mag worden aangeduid en hoe die term commercieel gebruikt mag worden. Volgens de nieuwe regelgeving zijn termen zoals vegan leer, synthetisch leer en ananasleer verboden en potentieel beboetbaar.
Portugal is niet de eerste. België, Frankrijk, Italië en Spanje hebben soortgelijke initiatieven genomen, waarbij consumententransparantie steevast als belangrijkste motivatie wordt aangevoerd. Tegelijkertijd lijkt het aannemelijk dat er ook druk bestaat om de traditionele leerindustrie te beschermen tegen de groei van duurzame alternatieven.
Wij blijven in dit artikel bewust de term “vegan leer” gebruiken — omdat we ervan uitgaan dat je precies begrijpt wat ermee bedoeld wordt. Zoals een observator uit de sector het verwoordde: “Ik denk niet dat iemand die ‘vegan leer’ leest, denkt dat het materiaal van dierlijke huid gemaakt is.” Ons doel is niet om te misleiden, maar om helder te informeren.
De ironie ontgaat ons niet dat wij — een Portugees merk — dit artikel schrijven in strijd met een Portugese wet, terwijl we ons in ons atelier in Lissabon bevinden.
Wat is echt leer eigenlijk?
Echt leer wordt vervaardigd uit dierenhuiden — meestal van runderen, maar ook van varkens, schapen, geiten en in toenemende mate exotische diersoorten. Het proces begint in het slachthuis en eindigt in de looierij.
De sector presenteert leer vaak als een bijproduct — een efficiënte manier om reststromen uit de vleesindustrie te benutten. Daar zit een element van waarheid in. Maar leer is geen waardeloos residu. Het is een waardevol co-product. Wereldwijd is leer verantwoordelijk voor tot wel 26% van de inkomsten van grote slachthuizen. Dat betekent dat leer de vleesindustrie niet alleen volgt — het ondersteunt en financiert haar actief.
De ecologische realiteit van echt leer
We willen hier geen selectieve statistieken gebruiken die enkel ons standpunt ondersteunen. Daarom baseren we ons op meerdere onafhankelijke bronnen, waaronder de Europese Commissie, de FAO van de Verenigde Naties en peer-reviewed levenscyclusanalyses.
Het beeld dat daaruit naar voren komt, is significant.
De veehouderij is verantwoordelijk voor ongeveer 14,5% van de wereldwijde broeikasgasuitstoot, waarbij rundveehouderij goed is voor 62% van die emissies. Omdat leer een co-product is van deze sector, deelt het rechtstreeks in deze impact.
Ook het waterverbruik is aanzienlijk. Voor de productie van een standaard leren tas van koeienhuid is ongeveer 17.127,8 liter water nodig — vergelijkbaar met wat een persoon in 23 jaar drinkt.
Daarnaast is er het looiproces zelf. Een door de Europese Commissie ondersteund rapport toont aan dat het looien van 1 kg leer tot 2,5 kg chemische stoffen vereist en tot 250 liter water verbruikt, terwijl er tot 6,1 kg vast afval ontstaat. In totaal worden tot 170 verschillende chemicaliën gebruikt, waaronder chroom, formaldehyde en arseen, wat leidt tot aanzienlijke milieubelasting.
En ontbossing. Veeteelt — deels gedreven door de vraag naar leer — is verantwoordelijk voor ongeveer 80% van de ontbossing in het Amazonegebied.
De leerindustrie is zich bewust van deze cijfers en werkt aan verbeteringen, zoals schonere looiprocessen en betere afvalverwerking. Dat erkennen we. Maar de schaal en ernst van het probleem zijn reëel en goed gedocumenteerd.
Wat is vegan leer?
Hier wordt het verhaal complexer — en hier moeten we ook eerlijk zijn over de beperkingen van onze eigen positie.
“Vegan leer” is geen uniform materiaal. Het is een verzamelterm voor uiteenlopende alternatieven met zeer verschillende milieuprofielen.
Aan de ene kant van het spectrum bevinden zich plantaardige materialen: kurk, appelresten, ananasvezels (Piñatex), cactus en mycelium. Deze zijn vaak daadwerkelijk innovatief, biologisch afbreekbaar en relatief milieuvriendelijk. Bij NAE gebruiken we onder andere Ecopure microleer met 25% gerecycled materiaal — ontwikkeld om de prestaties van leer te benaderen zonder de dierlijke of ecologische kosten.
Aan de andere kant bevinden zich synthetische materialen op basis van polyurethaan (PU) of polyvinylchloride (PVC). Dit zijn kunststoffen op basis van fossiele grondstoffen. Ze breken moeilijk af, kunnen microplastics afgeven en brengen hun eigen milieuproblemen met zich mee.
Bij NAE gebruiken we nooit PVC. Dat is een bewuste keuze. De productie van PVC gaat gepaard met giftige stoffen zoals dioxines, en het materiaal is moeilijk te recyclen of biologisch af te breken. Het behoort tot de meest problematische kunststoffen. Daarom hebben we ervoor gekozen het volledig uit te sluiten.
Leer van dierlijke oorsprong heeft bijna drie keer zoveel negatieve milieueffecten als synthetische alternatieven, waaronder PU. Maar “minder schadelijk dan leer” betekent niet automatisch “duurzaam”. De eerlijke conclusie is dat vegan materialen doorgaans beter presteren op de meeste milieumetingen — maar geen perfecte oplossing vormen.
De meest veelbelovende ontwikkelingen zien we in plantaardige innovaties. Cactusleer van Desserto heeft bijvoorbeeld een waterverbruik dat tot 1.647% lager ligt dan dat van bepaalde soorten rundleer. MIRUM wordt geproduceerd zonder extra waterinput. Dit zijn de materialen die de sector vooruitstuwen.
Duurzaamheid: de vraag die iedereen stelt
Echt leer is, mits goed geproduceerd en onderhouden, zeer duurzaam. Dat is een van zijn sterkste eigenschappen.
Vegan leer had historisch gezien een lagere duurzaamheid — vroege synthetische materialen konden barsten of afbladderen, vooral op stresspunten. Dat is een terechte kritiek op oudere en goedkopere producten die nog steeds op de markt zijn.
Maar duurzaamheid in schoeisel wordt niet uitsluitend bepaald door het bovenmateriaal. Het hangt in de eerste plaats af van de constructiekwaliteit en de integriteit van de gebruikte materialen. Een goed geconstrueerde schoen — met degelijke stiksels, hoogwaardige zolen en materialen die ontworpen zijn voor langdurig gebruik — gaat lang mee, ongeacht of het bovenwerk van leer of een modern alternatief is.
De materialen die wij bij NAE gebruiken — waaronder Ecopure microleer met 25% gerecycled materiaal — zijn specifiek geselecteerd op duurzaamheid, niet alleen op ethiek. Ze worden getest om jarenlang gebruik te weerstaan zonder te barsten of te schilferen. Onze klanten dragen hun schoenen jarenlang, niet slechts één seizoen. De levensduur van een schoen wordt bepaald door vakmanschap en materiaalkeuze — niet door het gebruik van dierlijke grondstoffen.
Dierenwelzijn: waar het voor ons om draait
We hebben NAE in 2008 opgericht vanuit de overtuiging dat schoenen geen dierenleed hoeven te veroorzaken. Dat uitgangspunt is onveranderd gebleven.
Wereldwijd worden jaarlijks ongeveer één miljard dieren geslacht voor de productie van leer. De omstandigheden waarin veel van deze dieren leven — met name binnen intensieve veehouderijsystemen — brengen vormen van lijden met zich mee die wij moeilijk kunnen rechtvaardigen voor mode of schoeisel.
We erkennen dat dit onze sterkste bias is. Maar ook de meest directe.
Geen enkel alternatief materiaal vereist het doden van een dier. Voor ons is dat een doorslaggevend gegeven.
Dus wat is beter?
Voor het milieu — vegan leer, en met name plantaardige varianten, presteert aanzienlijk beter dan echt leer op vrijwel alle gemeten indicatoren.
Voor dierenwelzijn — vegan leer is ondubbelzinnig beter. Er zijn geen dieren betrokken bij de productie.
Voor duurzaamheid — dit hangt volledig af van de kwaliteit van het specifieke product en de constructie ervan.
Voor de toekomst — de innovaties in plantaardige materialen ontwikkelen zich in hoog tempo en verkleinen het verschil met traditioneel leer sneller dan veel mensen beseffen.
Wij maken onze schoenen met deze materialen — in Portugal, door ervaren vakmensen — omdat we geloven dat wat je draagt ertoe doet. Niet alleen esthetisch of ethisch, maar ook in de impact die je keuzes op lange termijn hebben.
Wil je verder verdiepen?
Onze materialenpagina legt in detail uit welke materialen we gebruiken en waarom. En in dit artikel zie je exact hoe de prijs van een paar NAE-schoenen is opgebouwd.
Over NAE Vegan Shoes
Sinds 2008 maken we vegan schoenen in Noord-Portugal. Alles wat we produceren is dierproefvrij en wordt met de hand vervaardigd door ervaren vakmensen, met innovatieve materialen die geen dieren vereisen. We zijn niet neutraal. Maar we zijn wel transparant. En we geloven dat die twee perfect samen kunnen gaan.